“লৌহ পৰ্দা ভঙা: ৰাছিয়াৰ প্ৰথম ৰাষ্ট্ৰপতিজনৰ অসাধাৰণ যাত্ৰা”

ৰাছিয়াৰ প্ৰথম ৰাষ্ট্ৰপতিৰ ৰাজনৈতিক যাত্ৰাঃ ব’ৰিচ ইয়েল্টচিন

ব’ৰিচ ইয়েল্টচিন আধুনিক ৰাছিয়াৰ ইতিহাসত আটাইতকৈ প্ৰভাৱশালী আৰু বিতৰ্কিত নেতাসকলৰ অন্যতম। ৰাছিয়ান ফেডাৰেচনৰ প্ৰথম ৰাষ্ট্ৰপতি হিচাবে, তেওঁৰ ৰাজনৈতিক যাত্ৰাই চোভিয়েট স্বৈৰাচাৰিতাৰ পৰা গণতন্ত্ৰলৈ অহা ৰাছিয়াৰ কঠিন পৰিবর্তনৰ প্ৰতিচ্ছবি আগবঢ়ায়। তেওঁৰ নেতৃত্বৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি চোভিয়েট ইউনিয়নৰ পতনৰ পিছত ৰাছিয়াৰ ৰাজনৈতিক পৰিৱেশ সম্পূৰ্ণভাৱে ৰূপান্তৰিত হৈছিল।

ইয়েল্টচিনে নিজৰ কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰিছিল কমিউনিষ্ট পাৰ্টীৰ ভিতৰত। এজন উদ্যমী আৰু সৰল আঞ্চলিক নেতা হিচাপে তেওঁ 1970 আৰু 1980 দশকতেই পৰিচিত হৈছিল। 1931 চনত স্বেৰ্ডল’ভস্কত (বৰ্তমান ইয়েকাতেৰিনবুৰ্গ) জন্মগ্রহণ কৰা ইয়েল্টচিনে প্ৰথমতে এটা ইঞ্জিনিয়াৰ হিচাপে প্ৰশিক্ষণ লৈছিল। পিছত ৰাজনীতিত প্ৰৱেশ কৰি, দুর্নীতি, অপদক্ষতা আৰু দপ্তৰশাহীৰ বিৰুদ্ধে তেওঁৰ দৃঢ় অবস্থানই তেওঁক অন্য চোভিয়েট কর্মকর্তাসকলৰ পৰা পৃথক কৰি তুলিছিল।

তেওঁৰ ৰাজনৈতিক ওপজুৱা আৰম্ভ হৈছিল 1985 চনত, যেতিয়া মিখাইল গৰ্গাচ’ভে তেওঁক মস্কো পাৰ্টী মুখ্য কৰ্তা হিচাপে নিযুক্তি কৰিছিল। ইয়েল্টচিনে গৰ্গাচ’ভৰ সংস্কাৰ — পেৰেস্ট্ৰইকা (পুনৰ্নিমাণ) আৰু গ্লাছনষ্ট (মুক্ততা) — উদগ্ৰিভভাৱে সমৰ্থন কৰিছিল। কিন্তু অল্পসময়তেই তেওঁ উপলব্ধি কৰিলে যে সংস্কাৰৰ গতি অত্যন্ত ধীৰ। অধিক দ্ৰুত আৰু গভীৰ সংস্কাৰৰ দাবী জনাই তেওঁ 1987 চনত পদচ্যুত হ’ব লগা হয়। যদিও এয়া তেওঁৰ পদৰ ক্ষতি ঘটাইছিল, সাধাৰণ জনতাই তেওঁক সাহসী নেতা হিচাপে অধিক সমৰ্থন জনাইছিল।

১৯৮০ৰ দশকৰ শেষ ভাগত ইয়েল্টচিন গণতান্ত্ৰিক আশা আৰু আকাঙ্ক্ষাৰ প্ৰতীক হিচাপে ৰূপ লয়। 1989 চনত জনপ্ৰতিনিধিৰ কংগ্ৰেছত বিপুল ভোটে নিৰ্বাচিত হৈ তেওঁ সম্পূৰ্ণ চোভিয়েট ইউনিয়নজুৰি জনপ্ৰিয়তাৰ শীৰ্ষত উঠি আহে। কিন্তু তেওঁৰ জীৱনৰ আটাইতকৈ আলোচনা যোগ্য মুহূর্তটো আহে 1991 চনৰ আগষ্ট মাহত কুদ্ৰোচিত অভ্যুত্থানকালে। কঠোৰপন্থী কমিউনিষ্টসকল গৰ্গাচ’ভক উচ্ছেদ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। ইয়েল্টচিনে ৰাছিয়াৰ হোৱাইট হাউচৰ বাহিৰে এটা টেংকৰ ওপৰত উঠি নাগৰিক আৰু সৈন্যসকলক গণতন্ত্ৰ ৰক্ষাৰ আহ্বান জনাইছিল। তেওঁৰ এই দুঃসাহসী প্ৰতিবাদে কুদ্ৰোচিত অভ্যুত্থানক ব্যৰ্থ কৰি দিয়ে আৰু তেওঁৰ গণতান্ত্ৰিক নেতা হিচাপৰ স্থান সুদৃঢ় কৰে।

সোভিয়েট ইউনিয়ন সম্পূৰ্ণভাৱে ভাঙি পৰাৰ সময়ত, 1991 চনৰ জুন মাহত ইয়েল্টচিন ৰাছিয়াৰ প্ৰথম ৰাষ্ট্ৰপতি হিচাপে নিৰ্বাচিত হয়। নতুন গঠিত ৰাছিয়ান ফেডাৰেচনক নেতৃত্ব দিয়া তেওঁৰ বাবে এটা কঠিন দায়িত্ব আছিল। রাজনৈতিক অস্থিৰতা আৰু আৰ্থিক সংকটত জড়িত দেশখনক স্থিৰতালৈ লৈ আহিবলৈ তেওঁ ব্যাপক অৰ্থনৈতিক সংস্কাৰ আৰম্ভ কৰে, যাক “শক থেৰাপী” বুলি জনা যায়। চোভিয়েট যুগৰ ৰাষ্ট্ৰনিয়ন্ত্ৰিত অৰ্থনীতিৰ পৰা মুক্ত বজাৰ ব্যৱস্থালৈ নিবলৈ কৰা এই দ্ৰুত পৰিবর্তনৰ ফলত একেদৰে সুযোগ আৰু সংকট দুয়োটি অহা শুরু কৰে। হাইপাৰ-ইনফ্লেচন, বেকাৰত্ব আৰু প্ৰাইভেটাইজেচনৰ মাজেৰে ওলিগাৰ্ক নামৰ ধনী গোটৰ উত্থান ইয়েল্টচিন যুগৰ মুখ্য চেলেঞ্জ আছিল।

ৰাজনৈতিকভাৱে ইয়েল্টচিনে ৰাছিয়াত গণতান্ত্ৰিক প্ৰতিষ্ঠান গঢ়ি তুলিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। কিন্তু সংসদৰ সৈতে সংঘাত বৃদ্ধি পাই 1993 চনত গভীৰ সাংবিধানিক সংকট সৃষ্টি হয়। ইয়েল্টচিনে বিদ্রোহী সংসদ সদস্যসকলৰ বিৰুদ্ধে সামরিক বল প্ৰয়োগৰ আদেশ দিয়ে, যিয়ে দেশজুৰি তীব্ৰ সমালোচনা সৃষ্টি কৰে। তাৰ পিছত নতুন সংবিধান গৃহীত হয়, য’ত ৰাষ্ট্ৰপতিক অধিক ক্ষমতা প্ৰদান কৰা হৈছিল — যিয়ে আধুনিক ৰাছিয়াৰ ৰাজনৈতিক গঠনক গভীৰভাৱে প্ৰভাবিত কৰে।

তেওঁৰ শাসনৰ অন্তিম যুগ অসুস্থতা, ব্যাপক দুর্নীতি আৰু চেচনিয়াৰ যুদ্ধৰ বাবে কলংকিত হৈছিল। 1999 চনৰ 31 ডিচেম্বৰত ইয়েল্টচিন অনাকাঙ্ক্ষিতভাৱে পদত্যাগ কৰে আৰু ক্ষমতা ভ্লাদিমিৰ পুটিনৰ হাতলৈ সুৰক্ষিতভাৱে স্থানান্তৰ কৰে।

যাই নহওক, ব’ৰিচ ইয়েল্টচিনৰ ঐতিহাসিক যাত্ৰা তাৰ বিতৰ্ক সত্ত্বেও অত্যন্ত গুৰুত্বপূর্ণ। তেওঁ চোভিয়েট প্ৰণালীৰ পতন ঘটাই, গণতান্ত্ৰিক সংস্কাৰ আৰম্ভ কৰি আধুনিক ৰাছিয়াৰ ভিতভূমি প্ৰস্তুত কৰিছিল। তেওঁৰ নেতৃত্বে ৰাছিয়াৰ ইতিহাসত এক যুগপ্ৰবর্তক অধ্যায় সৃষ্টি কৰিছিল।