এক নেতা গঢ়ি তোলা শিক্ষা: মেণ্ডেলাৰ শিক্ষাজীৱন

নেলছন মেণ্ডেলাৰ শিক্ষাযাত্ৰা হৈছে দৃঢ় সংকল্প, কৌতূহল আৰু জ্ঞানৰ গুৰুত্বত গভীৰ বিশ্বাসৰ এটা শক্তিশালী কাহিনী। গ্রাম্য মিছন বিদ্যালয়ৰ পৰা নামী-দামী বিশ্ববিদ্যালয়লৈ তেওঁৰ শিক্ষাগত অভিজ্ঞতাসমূহে তেওঁৰ বিশ্বদৃষ্টি গঠনত, নৈতিকতা দৃঢ় কৰাত, আৰু এপাৰ্থাইডৰ বিপক্ষে সংগ্ৰাম তথা দেশক গণতন্ত্ৰলৈ আগবঢ়োৱাৰ ক্ষেত্ৰত তেওঁৰ আগলৈ অহা ভূমিকা নিৰ্মাণত গুৰুত্বপূর্ণ প্ৰভাৱ পেলাইছিল।

মেণ্ডেলাৰ প্ৰাৰম্ভিক শিক্ষা মভেজো নামৰ সৰু গাঁৱৰ পৰা আৰম্ভ হয় আৰু পিছত তেওঁৰ জীৱন অতিবাহিত হোৱা কুনু গাঁৱলৈ আগবঢ়ে। স্থানীয় মিছন বিদ্যালয়ত, মেথডিষ্ট শিক্ষকসকলৰ অধীনত, তেওঁৰ প্ৰথম আনুষ্ঠানিক শিক্ষাৰ আৰম্ভণি হৈছিল। এই বিদ্যালয়তেই তেওঁৰ নাম “নেলছন” ৰখা হৈছিল, যি সেই সময়ত সাধাৰণ প্ৰচলন আছিল। এই আৰম্ভণিৰ বছৰসমূহত তেওঁ পঢ়া-লিখাৰ বুনিয়াদি জ্ঞান, শৃংখলা, আৰু আনুষ্ঠানিক শিক্ষাৰ কাঠামো উপলব্ধি কৰিছিল—যি তেওঁৰ মানসিক বিকাশৰ আধাৰ হৈছিল।

কৈশোৰকালত মেণ্ডেলাই ক্লাৰ্কেবুৰি ব’ৰ্ডিং ইনষ্টিটিউটলৈ স্থানান্তৰিত হয়, যি নবীন থেম্বু যুৱসকলক শিক্ষিত কৰাৰ বাবে এগৰাকী শ্রদ্ধেয় শিক্ষাপ্ৰতিষ্ঠান আছিল। ক্লাৰ্কেবুৰিত তেওঁৰ শিক্ষাজীৱন অধিক কঠিন পাঠ্যক্ৰম আৰু শৃংখলাবদ্ধ জীৱনধাৰাৰ সৈতে পৰিচিত কৰে। তেওঁৰ একাডেমিক কাৰ্যসম্পাদন শ্ৰেষ্ঠ আছিল, যাৰ ফলত তেওঁ উল্লেখযোগ্য ৱেছলেয়ান কলেজ হেল্ডটাউনত ভর্তিৰ সুযোগ লাভ কৰে। হেল্ডটাউনত অধিক কঠোৰ শিক্ষাব্যৱস্থা, ভিন্ন ভিন্ন সমাজৰ শিক্ষাৰ্থীৰ সৈতে সস্পৰ্শ, আৰু কঠিন নিয়মে তেওঁৰ স্বভাৱ আৰু চিন্তাধাৰাত গভীৰ প্ৰভাৱ পেলাইছিল। ইয়াতে নেতৃত্ব, দায়িত্ববোধ আৰু সমালোচনামূলক চিন্তাধাৰাৰ বিকাশ ঘটে।

উচ্চশিক্ষাৰ সন্ধানত মেণ্ডেলাই ফ’ৰ্ট হেয়াৰ বিশ্ববিদ্যালয়ত ভৰ্তি হয়, যি সেই সময়ত দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ কৃষ্ণবৰ্ণীয়া শিক্ষাৰ্থীৰ বাবে অতি কম সংখ্যক উচ্চশিক্ষা সম্পন্ন কৰাৰ স্থান আছিল। ফ’ৰ্ট হেয়াৰ আছিল বৌদ্ধিক আৰু ৰাজনৈতিক কার্যকলাপৰ কেন্দ্ৰস্থল, য’ত বহু আফ্ৰিকান নেতা গঢ় লৈ উঠিছিল। ইয়াত মেণ্ডেলাই আইন, ৰাজনীতি আৰু ইংৰাজী শাস্ত্ৰ অধ্যয়ন কৰে—যি তেওঁৰ পৰৱৰ্তী জীৱন আৰু সংগ্ৰামত গুৰুত্বপূর্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। যদিও শিক্ষাৰ্থী প্ৰতিবাদত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ বাবে তেওঁ ডিগ্ৰী সম্পূৰ্ণ কৰিব পৰা নাছিল, তথাপিও ইয়াত থকা সময়েই তেওঁৰ অসমতা আৰু ন্যায়ৰ প্ৰতি জাগৰণ অধিক দৃঢ় হয়।

ফ’ৰ্ট হেয়াৰ এৰাৰ পিছত মেণ্ডেলাই জোহানেছবৰ্গলৈ যায়। তাত বিভিন্ন কাম কৰি থকা অৱস্থাতেই তেওঁ নিজৰ শিক্ষা অব্যাহত ৰাখিবলৈ সিদ্ধান্ত লয়। তেওঁ দক্ষিণ আফ্ৰিকা বিশ্ববিদ্যালয় (UNISA) ত দূৰত্ব শিক্ষা মারফতে অধ্যয়ন আৰম্ভ কৰে। দিনত কাম আৰু ৰাতিত পঢ়া—এই কঠোৰ পৰিস্থিতিতো তেওঁ বিৰত নহ’ল। অবশেষত তেওঁ UNISA ৰ পৰা Bachelor of Arts ডিগ্ৰী লাভ কৰে, যাৰ দ্বাৰা তেওঁৰ অধ্যৱসায় আৰু শিক্ষা প্ৰতি গভীৰ উৎসৰ্গা প্ৰকাশ পায়।

পিছত তেওঁ উইটৱাটাৰছৰেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ত আইনৰ ওপৰত অধ্যয়ন আৰম্ভ কৰে। যদিও এই ডিগ্ৰী সম্পূৰ্ণ কৰিবলৈ তেওঁ সক্ষম নহ’ল, তথাপিও ইয়াত অধ্যয়ন কৰাৰ অভিজ্ঞতাই বিভিন্ন বৰ্ণৰ লোকৰ সৈতে কাম কৰাৰ সুযোগ দিয়ে আৰু সামাজিক অন্যায়ৰ বিষয়ে তেওঁৰ বোধক অধিক গভীৰ কৰে। তেওঁৰ শিক্ষাগত অভিজ্ঞতা আৰু জীৱনসংগ্ৰামে তেওঁক দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ প্ৰথম কৃষ্ণবৰ্ণীয়া আইন সংস্থা “Mandela & Tambo” স্থাপন কৰিবলৈ প্ৰেৰণা দিয়ে, যি কৃষ্ণবৰ্ণীয়া নাগৰিকসকলক সুলভ আইনী সেৱা প্ৰদান কৰিছিল।

তেওঁৰ সৰ্বমুঠ জীৱন জুৰি, বিশেষকৈ ২৭ বছৰ জেলত থাকোঁতে, মেণ্ডেলা শিক্ষাৰ প্ৰতি সদায় উৎসৰ্গিত আছিল। তেওঁ বহুল পঢ়িছিল, ভাষা শিকিছিল আৰু ৰাজনৈতিকভাবে গভীৰ চিন্তাভাবনা কৰিছিল। শিক্ষাৰ প্ৰতি তেওঁৰ এই আজীৱন প্ৰতিশ্ৰুতিয়ে তেওঁৰ সংকল্প শক্তিশালী কৰিছিল, দৃষ্টিভংগী বিস্তাৰ কৰিছিল, আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাক স্বাধীনতা আৰু সমতাৰ পথলৈ নেতৃত্ব দিবলৈ প্ৰয়োজনীয় জ্ঞান প্ৰদান কৰিছিল।

মেণ্ডেলাৰ শিক্ষাযাত্ৰাই দেখুৱাই দিয়ে যে শিক্ষা হৈছে “পৃথিৱীক সলনি কৰিব পৰা শক্তিশালী অস্ত্ৰ।”